Lập di chúc là cách để một cá nhân định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời theo đúng ý chí. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều gia đình tự lập di chúc tại nhà và nhờ con cái ký tên làm chứng vì cho rằng đây là những người thân cận, đáng tin cậy. Đây là một quan niệm sai lầm và có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Con cái không được làm chứng cho việc lập di chúc.
Theo Điều 632 Bộ luật Dân sự năm 2015, không phải bất kỳ ai cũng có thể làm chứng cho việc lập di chúc. Pháp luật quy định ba nhóm đối tượng không được làm chứng, gồm:
Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc;
Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc;
Người chưa thành niên; người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Như vậy, con đẻ và con nuôi của người lập di chúc thuộc hàng thừa kế thứ nhất, nên mặc nhiên là người thừa kế theo pháp luật. Vì vậy, con cái không đủ điều kiện để làm chứng cho việc lập di chúc của cha mẹ, dù có được hưởng di sản hay không.
Đây cũng là điểm nhiều người dễ nhầm lẫn. Thực tế, việc người con không được chỉ định hưởng tài sản trong di chúc không làm mất tư cách người thừa kế theo pháp luật, nên vẫn thuộc trường hợp bị cấm làm chứng.
Hậu quả pháp lý khi con cái ký tên làm chứng.
Việc để người không đủ điều kiện làm chứng tham gia lập di chúc không chỉ là một sai sót về hình thức mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị pháp lý của di chúc.
Trong trường hợp có tranh chấp, Tòa án có thể xem xét tuyên di chúc vô hiệu toàn bộ nếu việc lập di chúc không đáp ứng các điều kiện luật định. Khi đó, di sản sẽ được chia theo quy định của pháp luật thay vì theo ý chí của người để lại di sản, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của những người được chỉ định hưởng thừa kế và dễ phát sinh mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình.
Làm gì để di chúc có giá trị pháp lý?
Để hạn chế rủi ro, người lập di chúc nên lưu ý:
Lựa chọn người làm chứng độc lập, không thuộc hàng thừa kế và không có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến di sản.
Ưu tiên lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực để được kiểm tra về năng lực hành vi, nội dung và trình tự lập di chúc theo quy định pháp luật.
Soạn thảo nội dung rõ ràng, chính xác, tránh những cách diễn đạt dễ gây hiểu nhầm hoặc làm phát sinh tranh chấp sau này.
Kết luận
Con cái không được làm chứng cho việc lập di chúc của bố mẹ theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015. Quy định này nhằm bảo đảm tính khách quan, trung thực của di chúc và hạn chế các tranh chấp phát sinh sau khi người lập di chúc qua đời.
Để ý chí của mình được thực hiện đúng pháp luật và hạn chế rủi ro về sau, người lập di chúc nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật hoặc tham khảo ý kiến của luật sư, công chứng viên trước khi lập di chúc.
