Trong đời sống hôn nhân, không phải cuộc chia tay nào cũng bắt đầu bằng sự đồng thuận của cả hai người. Có người đã nhiều lần đề nghị ly hôn nhưng chỉ nhận lại câu nói: “Tôi không ký thì cô đừng hòng ly hôn”. Có người lại chọn cách xé đơn, bỏ đi nơi khác hoặc cố tình không xuất hiện khi Tòa án triệu tập.
Rơi vào hoàn cảnh này, nhiều người lo lắng rằng nếu thiếu chữ ký của vợ hoặc chồng thì cuộc hôn nhân sẽ không thể chấm dứt. Thực tế, pháp luật không quy định như vậy. Tuy nhiên, để được Tòa án giải quyết, người yêu cầu vẫn phải đáp ứng các điều kiện và thực hiện đúng thủ tục theo quy định.
1. Không có chữ ký của đối phương, có thể ly hôn được không?
Căn cứ Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, vợ hoặc chồng đều có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Khi chỉ một bên nộp đơn, vụ việc được giải quyết theo thủ tục ly hôn theo yêu cầu của một bên, thường được gọi là ly hôn đơn phương.
Chữ ký của cả hai vợ chồng chỉ cần thiết khi thực hiện thủ tục thuận tình ly hôn. Vì vậy, việc một bên không ký đơn không thể tước đi quyền yêu cầu ly hôn của bên còn lại.
Tuy nhiên, không phải cứ nộp đơn là Tòa án sẽ chấp nhận cho ly hôn. Khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 yêu cầu phải có căn cứ cho thấy hôn nhân đã lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được.
Những căn cứ này có thể được thể hiện qua hành vi bạo lực gia đình, ngoại tình, xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm, sức khỏe của nhau hoặc tình trạng vợ chồng sống ly thân, bỏ mặc nhau trong thời gian dài.
Một lưu ý quan trọng: theo khoản 3 Điều 51, người chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp người vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
2. Nếu đối phương cố tình vắng mặt, Tòa án sẽ xử lý thế nào?
Không ít trường hợp, sau khi biết vợ hoặc chồng nộp đơn ly hôn, một bên cố tình không nhận giấy triệu tập, không đến Tòa hoặc rời khỏi nơi cư trú. Tuy nhiên, sự vắng mặt này không có nghĩa Tòa án có thể bỏ qua mọi thủ tục.
Trước khi mở phiên tòa, Tòa án phải thực hiện việc tống đạt, triệu tập hợp lệ và bảo đảm cho bị đơn có cơ hội trình bày ý kiến, cung cấp chứng cứ, bảo vệ quyền lợi của mình. Nếu bị đơn đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt mà không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, Tòa án có thể xét xử vắng mặt theo Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, nếu đáp ứng các điều kiện luật định.
Trường hợp không biết nơi cư trú hiện tại của đối phương, người yêu cầu nên cung cấp cho Tòa án địa chỉ cuối cùng, thông tin về nơi làm việc, người thân hoặc các tài liệu cư trú mà mình biết. Tòa án sẽ căn cứ vào hồ sơ cụ thể để xác minh và thực hiện việc tống đạt theo đúng quy định. Trường hợp bị đơn thay đổi nơi cư trú, làm việc nhưng không thông báo địa chỉ mới trong điều kiện thuộc trường hợp được pháp luật xác định là “cố tình giấu địa chỉ”, Tòa án vẫn có thể tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tục chung.
Vì vậy, không nên hiểu rằng chỉ cần đối phương vắng mặt hoặc không nhận giấy là vụ án đương nhiên được xử ngay.
3. Người yêu cầu cần chuẩn bị những gì?
Ngoài giấy chứng nhận kết hôn, giấy tờ tùy thân và giấy khai sinh của con nếu có, người yêu cầu nên chuẩn bị các tài liệu chứng minh tình trạng hôn nhân thực tế. Đó có thể là biên bản hòa giải tại địa phương, tin nhắn, hình ảnh, hồ sơ liên quan đến bạo lực gia đình hoặc tài liệu thể hiện việc hai bên đã ly thân, không còn quan tâm và thực hiện nghĩa vụ với nhau.
Nếu có con chung, tài sản chung hoặc khoản nợ chung, người nộp đơn cũng cần nêu rõ yêu cầu của mình và cung cấp tài liệu liên quan. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ sẽ giúp Tòa án có cơ sở xem xét toàn diện vụ án, đồng thời hạn chế tình trạng phải bổ sung giấy tờ nhiều lần.
Kết luận:
Một chữ ký không thể quyết định số phận của cả một cuộc hôn nhân. Khi tình cảm, sự tôn trọng và trách nhiệm vợ chồng đã không còn, việc một bên cố tình không ký đơn không làm mất quyền yêu cầu ly hôn của người còn lại, dù có thể khiến quá trình giải quyết phát sinh thêm thủ tục về tống đạt, xác minh và chứng minh.
Điều quan trọng là người muốn ly hôn cần bình tĩnh chuẩn bị hồ sơ, thu thập chứng cứ và thực hiện đúng quy định. Tòa án không giải quyết một cuộc hôn nhân chỉ dựa trên sự níu kéo hay phản đối của một bên, mà sẽ căn cứ vào các điều kiện và tình trạng hôn nhân thực tế theo quy định pháp luật để xem xét yêu cầu ly hôn.
