1. Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được phân thành những nhóm nào?
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài còn quốc tịch Việt Nam: Đây là những người đang cư trú, sinh sống ở nước ngoài nhưng vẫn còn quốc tịch Việt Nam và có giấy tờ chứng minh quốc tịch theo quy định.
Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài: Đây là những người có nguồn gốc Việt Nam nhưng hiện không còn quốc tịch Việt Nam, chẳng hạn người từng có quốc tịch Việt Nam hoặc có cha, mẹ, ông, bà là người Việt Nam theo quy định pháp luật. Lưu ý, để hưởng các quyền theo quy định mới, người gốc Việt Nam cần có giấy tờ chứng minh nguồn gốc Việt Nam và đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật, bao gồm điều kiện được phép nhập cảnh vào Việt Nam trong những trường hợp luật quy định.
2. Quyền mua và sở hữu bất động sản
Nếu như trước đây, theo Luật Đất đai 2013, kiều bào gặp rất nhiều hạn chế khi mua bất động sản (chủ yếu chỉ được mua căn hộ chung cư hoặc nhà ở xây dựng sẵn trong các dự án phát triển nhà ở thương mại), thì nay Luật đã mở rộng khả năng tiếp cận bất động sản tại Việt Nam của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, đặc biệt đối với người còn quốc tịch Việt Nam.
Đối với kiều bào còn quốc tịch Việt Nam: Luật Đất đai 2024 đã chính thức gộp nhóm “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài còn giữ quốc tịch Việt Nam” vào chung nhóm “Cá nhân trong nước”. Điều này cơ bản bảo đảm quyền tiếp cận bất động sản tương đương cá nhân trong nước.
- Quyền lợi ngang bằng công dân trong nước: Căn cứ theo Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023, bạn được được quyền nhận chuyển nhượng, mua bán, tặng cho, thừa kế và thực hiện các giao dịch về quyền sử dụng đất, nhà ở theo quy định của Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023.
- Không giới hạn loại hình: Bạn hoàn toàn có thể mua đất nền (đất ở) trong khu dân cư hiện hữu, đất thổ cư tự do, nhà phố riêng lẻ, thay vì bị bó buộc phải mua nhà trong các dự án thương mại như trước đây. Đồng thời, bạn cũng được sở hữu nhà ở không hạn chế số lượng, bao gồm căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ (nhà biệt thự, nhà liền kề) trong và ngoài dự án đầu tư xây dựng nhà ở.
- Được đứng tên trực tiếp trên Sổ đỏ: Bạn không cần phải nhờ người thân ở Việt Nam đứng tên hộ - một “giải pháp” từng gây ra vô số rủi ro và những vụ kiện tranh chấp tài sản đau lòng trong gia đình. Điều này đồng nghĩa với việc bạn được toàn quyền sử dụng, định đoạt (bán, cho thuê, thừa kế, thế chấp) hoàn toàn giống với một công dân đang sinh sống tại Việt Nam.
Đối với người gốc Việt (không còn quốc tịch Việt Nam): Mặc dù không được hưởng phạm vi quyền như cá nhân trong nước, nhưng Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024 đã mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận nhà đất của nhóm đối tượng này.
Người gốc Việt Nam được phép nhập cảnh vào Việt Nam có thể:
- Mua hoặc thuê mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở trong các dự án phát triển nhà ở;
- Nhận tặng cho hoặc nhận thừa kế nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở theo quy định của pháp luật;
- Có quyền sử dụng đất ở gắn liền với nhà ở trong các trường hợp pháp luật cho phép, bao gồm quyền đối với đất ở do nhận chuyển quyền trong các dự án phát triển nhà ở.
Tuy nhiên, phạm vi quyền của người gốc Việt không hoàn toàn tương đương với cá nhân trong nước. Ví dụ, việc nhận chuyển nhượng đất ở ngoài dự án hoặc một số loại đất khác vẫn chịu các điều kiện và giới hạn theo quy định của Luật Đất đai 2024. Ngoài ra, việc sở hữu nhà ở còn phải tuân thủ các quy định của Luật Nhà ở 2023 về tỷ lệ sở hữu trong dự án, khu vực bảo đảm quốc phòng, an ninh và các điều kiện liên quan khác.
Kết luận:
Có thể thấy, khung pháp lý mới về bất động sản đã tạo ra bước tiến lịch sử, tháo gỡ triệt để những rào cản tồn đọng cho kiều bào. Nổi bật nhất là việc trao quyền bình đẳng tuyệt đối cho nhóm còn quốc tịch Việt Nam, hạn chế rủi ro pháp lý từ việc “nhờ đứng tên hộ”. Song song đó, quyền lợi của người gốc Việt cũng được mở rộng đáng kể đối với các dự án thương mại. Sự thay đổi đột phá này không chỉ bảo vệ quyền lợi an cư chính đáng của cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài, mà còn là đòn bẩy chiến lược để khơi thông nguồn vốn, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển minh bạch và bền vững.
