Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 chính thức có hiệu lực, kéo theo những thay đổi đáng chú ý về điều kiện hưởng BHXH một lần.
Đáng chú ý, pháp luật mới phân định quyền hưởng BHXH một lần dựa trên việc người lao động có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025 hay không, đồng thời khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hướng tới quyền hưởng lương hưu và các chế độ an sinh lâu dài.
Vậy nếu không còn dễ dàng nhận BHXH một lần như trước đây nhưng lại phát sinh nhu cầu tài chính cấp thiết, người lao động nên lựa chọn như thế nào?
1. Từ ngày 01/07/2025: Ai được hưởng BHXH một lần?
Theo Điều 70 Luật BHXH năm 2024:
- Người có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025: vẫn có thể được hưởng BHXH một lần trong trường hợp sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và có thời gian đóng chưa đủ 20 năm, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định.
- Người không có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025: việc nghỉ việc và không tiếp tục đóng BHXH trong 12 tháng không còn là căn cứ để hưởng BHXH một lần. Tuy nhiên, pháp luật vẫn quy định một số trường hợp được hưởng, như ra nước ngoài để định cư; mắc một số bệnh theo quy định; suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng và các trường hợp khác theo luật.
Như vậy, không phải cứ nghỉ việc 12 tháng là đương nhiên được nhận BHXH một lần như trước đây.
2. Một điểm rất đáng lưu ý: điều kiện hưởng lương hưu đã thay đổi
Từ ngày 01/07/2025, thời gian đóng BHXH tối thiểu để đáp ứng điều kiện về thời gian hưởng lương hưu đã giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm, nếu người lao động đồng thời đáp ứng các điều kiện khác theo quy định.
Điều này khiến quyết định nhận BHXH một lần cần được cân nhắc kỹ hơn.
Ví dụ, người đã đóng BHXH 14 năm thì chỉ còn thiếu 01 năm về thời gian đóng để đạt mốc 15 năm. Nếu nhận BHXH một lần, thời gian đã được tính hưởng sẽ không tiếp tục được tính để hưởng các chế độ BHXH sau này.
3. Nếu cần tiền gấp nhưng không muốn mất quyền lợi lâu dài thì sao?
Khi gặp khó khăn tài chính, người lao động có thể nghĩ đến việc nhận BHXH một lần nếu đủ điều kiện.
Tuy nhiên, nếu chưa nhận BHXH một lần, thời gian đã đóng có thể được bảo lưu để tiếp tục tham gia BHXH trong tương lai. Nghỉ việc không có nghĩa là thời gian BHXH đã đóng bị mất.
Vì vậy, trước khi quyết định, người lao động nên cân nhắc:
- Đã đóng BHXH được bao nhiêu năm?
- Còn bao nhiêu thời gian để đạt điều kiện về thời gian hưởng lương hưu?
- Có khả năng tiếp tục tham gia BHXH trong tương lai không?
- Nhu cầu tài chính hiện tại có thực sự cấp thiết đến mức phải đánh đổi quyền lợi an sinh lâu dài hay không?
Đồng thời, cần lưu ý: hiện nay không có quy định mặc nhiên cho phép người lao động dùng “sổ BHXH” hoặc thời gian đóng BHXH để thế chấp vay ngân hàng.
Kết luận
Không phải cứ được nhận BHXH một lần thì nên nhận ngay. Và cũng không phải cứ bảo lưu thì chắc chắn tốt hơn.
Nếu khó khăn tài chính chỉ mang tính ngắn hạn và còn khả năng tiếp tục tham gia BHXH, bảo lưu thời gian đóng là phương án đáng cân nhắc để hướng tới lương hưu và các quyền lợi an sinh lâu dài.
Ngược lại, nếu thuộc trường hợp pháp luật cho phép hưởng BHXH một lần và có nhu cầu tài chính thực sự cấp thiết, người lao động cần tính toán đầy đủ lợi ích trước mắt và quyền lợi lâu dài trước khi quyết định.
Các quy định về BHXH có nhiều thay đổi. Hiểu đúng điều kiện hưởng, giá trị của thời gian đã đóng và hệ quả của việc nhận BHXH một lần là cơ sở quan trọng để người lao động đưa ra lựa chọn phù hợp.
Lexreal Law Firm chuyên tư vấn pháp lý về bảo hiểm xã hội và lao động, hỗ trợ người lao động rà soát quá trình tham gia BHXH, xác định điều kiện hưởng các chế độ và phân tích quyền lợi trong từng trường hợp cụ thể.
